Wednesday, 30 April 2014

Arddangosfa Hotel 70° Bedwyr Williams @ Mostyn Herald Gymraeg 30 Ebrill 2014.



 

Mostyn, yw’r oriel gelf yn Llandudno sydd ddigon hyderus i beidio galw ei hyn yn oriel. Mae ‘Mostyn’ yn ddigon. Ddim cweit fel “Mistar” ond mae Mostyn yn feistar ar gelf. Tu mewn cawn  goncrit ol-fodern a thu allan y coch terracota. Sefydlwyd yr oriel gelf ym 1900-01, y cyntaf o’i fath i’w adeiladu yn bwrpasol ar gyfer menywod yn unig, gan y Foneddiges Augusta Mostyn.

            Mae’n le sydd yn llawn hanes, mae’r ffaith i Augusta ymateb i’r ffaith fod yr Academi Frenhinol Cambrian (dros y dwr yng Nghonwy) yn gwrthod mynediad i fenywod drwy fynd ati wedyn i sefydlu  y ‘Gwynedd Ladies Arts Society’ yn ei hyn yn gwneud hwn yn safle o bwys hanesyddol. Rhan o hanes yr ymgyrch dros gydraddoldeb i fenywod yng Nghymru, yng Ngogledd Cymru, yn Llandudno. Felly fe chwaraeodd y byd celf ei ran yn hyn o beth.

            Gallwn sgwennu yn hawdd am Mostyn (yr adeilad) ond yr hyn sydd yn hawlio’r sylw yr wythnos hon yw arddangosfa ddiweddaraf yr artist Bedwyr Williams, Hotel 70°, sydd yn ymdrin ag adeilad arall, sef y gwesty eiconaidd a arferai sefyll uwchben Bae Colwyn. Fel gormod o adeiladau diddorol, hanesyddol, mae’r Hotel 70° wedi hen ddiflannu.

            Wedi mynd yn ddiweddar gyda llaw, mae adeilad ‘Arts & Crafts’ Ysbyty Bryn Seiont, Caernarfon, heb na wich na floedd o wrthwynebiad, wrthdystiad na unrhywbeth arall. Fandaliaeth. Yn yr agoriad yn y Mostyn rwyf yn cael sgwrs gyda artist amlwg am ddiflaniad y pwll nofio awyr agored ger y Foryd, Caernarfon. Mae ganddo hen luniau mae’n debyg. Ddim cweit yn ‘lido’ ond yn golled yn sicr – pam mor braf fydda hyn yn yr Haf ? Heddiw 2014 ?

            Ffilm yw’r prif gyfrwng gan Bedwyr Williams yn yr arddangosfa hon, yn para oddeutu 20 munud, gyda sylwebaeth yr artist. Taith bron yn seico-ddaearyddol ar hyd onglau’r adeilad. Popeth yn 70° - mae sylwebaeth Williams yn ddau beth, diddorol a doniol. Mae sylwebaeth Williams yn rhywbeth arall hefyd …. Efallai mae swreal yw’r gair gorau i ddisgrifio hyn yn gelfyddydol gan feddwl am ddisgyblaeth artistig Ernst neu Dali.

            Heb os, mae’r ffilm yn hollol wych ond mae’n tueddu i chwythu’r pen yn y broses. Beth yn union sydd yn gwthio’r artist i wneud hyn ? Anodd dychmygu ond hawdd edmygu, ei ddawn, ei weledigaeth, ei allu naturiol i wthio ffiniau drwy eu croesi os nad chwalu’n rhacs mor (ymddengys) ddi-ymdrech. Rhaid i chi weld y ffilm a wedyn prosesu’r peth dybiwn i.

            Eto, piti rhywsut na fydda’r ffilm yn bodoli yn y Gymraeg. Dwi’n dal i ‘weiddi’ Popeth yn Gymraeg. Piti hefyd na fydda’r Mostyn rhywsut yn fwy Cymreigaidd o ran yr iaith. Mae’r caffi yn wych, y bwyd yn dda, y golygfeydd o’r llawr cyntaf yn atyniad ychwanegol wrth fwynhau panad. Mae’r celf yn heriol ac yn ddigon ‘arty’ ond dyma ni yn Llandudno, Gogledd Cymru, rhywsut mae angen rhywbeth i atgoffa rhywun nad yn Stuttgart mae rhywun yn mwynhau ei gacan siocled. Ta fi sydd yn gofyn, angen, chwilio am – ormod ?

            Fuais i rioed i mewn i’r Hotel 70°, efallai mae nawr yw’r amser i ddifaru. Ond yn sicr mi af yn ol i’r Mostyn i ail wylio ffilm Bedwyr. Mi brynais ei lyfr ‘Bedwyr, I Think I Missed Your Performance’. Rhyw fath o gofnod o berfformiadau’r artist. Roedd y llyfr wedi ei lofnodi – a dwi’n gasglwr pethau.

            Un o’r darnau celf mwyaf adnabyddus gan Bedwyr yw ei ail-gread o’r llun enwog  ‘The Bard’, gan Thomas Jones (1742-1803) gyda Bedwyr yn cymeryd lle y bardd. Enw'r darn yw 'Bard Attitude'. Wrth esbonio’r gwaith yma mae Bedwyr yn datgan “What post-punk was for punk, bards were for druids”. Dyna chi llygad ei le. A bod yn onest mae Bedwyr yn haeddu medal aur, coron  neu gadair mewn pa bynnag Steddfod am y dyfyniad yna yn unig.



            ‘The Bard’ wrthgwrs yw’r llun hyfryd hwnnw o’r bardd olaf, ei delyn fechan dan ei fraich, sydd yn dewis hunnan-laddiad yn hytrach na chael ei ddal gan y gormeswr Edward 1af. Dyna ch be di safiad. Pam fod y llun yma mor anghyfarwydd i ni fel cenedl ? Ac yn well byth, mae Thomas Jones, fel roedd pawb yn y cyfnod ‘Rhamantaidd’ yn ychwanegu, mae cerrig tebyg i Gor y Cewri i’w gweld yn y cefndir. Ewch i’r Amgueddfa Genedlaethol.
 

            Unwaith eto mae lle i amau fod Thomas Jones yn gyfarwydd a llyfr arloesol Henry Rowlands ‘Mona Antiqua Restaurata’ (1723), sef y cofnod o Henebion Mon. Yn y llyfr yma mae’r llun o’r derwydd, dyma ddechreuodd yr holl beth – barf, y ffon a’r dillad llaes. Dyma ddylanwadol Cynan yn ei dro, hyd yn oed os yn eil-dwym drwy Iolo Morganwg.

            Dydi’r gwaith celf / addasiad o’r Bardd gan Bedwyr ddim yn y Mostyn – ond ewch i chwilio amdano. Dwi’n siwr mae Aberglaslyn / Beddgelert yw’r cefndir. Beth sydd yn digwydd yma felly, yw creu cysylltiadau rhwng cyfnodau, digwyddiadau, adeiladau, cymeriadau – does dim ffiniau go iawn. Os yw Bedwyr yn ‘artist gweledol’ mae o hefyd yn archaeolegydd hefyd - drwy gofnodi Hotel 70°. Mae’r ffin rhwng hanes a chelf wedi ei ddrysu, yn niwlog a da o beth yw hynny.

 
 
            Rydym yn greaduriaid deallus sydd yn gallu gwerthfawrogi celf a hanes, ac ar y funud mae’r Mostyn yn pontio. Meddianwch y Mostyn felly, ewch yna am banad ar bob cyfri, ewch yna i fod yn ‘ddilynwyr celf heriol’ ar bob cyfri ond yn bwysicach byth – perchnogwch. Perchnogwch artistiaid fel Bedwyr Williams – dyma’r ‘Salem’ newydd yn yr ystyr mae gwaith celf Bedwyr yw’r Cymru heddiw a fory.
 

 

Wednesday, 23 April 2014

Inspirational Welsh Books

 
1. A Wandering Scholar, The Life and Opinions of Robert Roberts.

This is probably the best book I have ever read, detailing the adventures of Robert Roberts, Llangernyw. It's an autobiography written by the 'wandering scholar' between 1863 and 1875. The descriptions of rural life in North Wales are quite mind-blowing, staggering and inspiring. In the great tradition of Welsh heroes he end's up a drunk and broke in Australia. His grave is at St Digain's Llangernyw.
There are two editions of this book, the1923 edition edited by J.H Davies and a recent 1991 University of Wales Press edition which is probably easier to find.




2. A Wanderer in North Wales.

Cledwyn Hughes has a total disregard for normal sentencing. This is a stream of description. A journey indeed, and has the absolute effect of inspiring one to travel those back roads (preferably of Montgomeryshire). Ink drawings by John Petts. The challenge I guess is to find thsee remote corners of North Wales - hopefully unspoilt by the course of the late 20th century. Book was published in 1949. Better than 'On The Road'.


 

3. Tide Race

Ynys Enlli truly is a magical place. Work (archaeology)  took me out twice last year.
The added value are the drawings by the author Brenda Chamberlain - who lived out there for a while. Is she one of the great forgotten Welsh artists ? This is another stream of description - almost poetic.

 
4. The North Wales Quarrymen 1874 - 1922.

Merfyn Jones's account of the North Wales Quarrymen Union is almost the text book, the must read for Class War. No one can really understand the psychology of the North Wales people without reading this book. This is how we became who we are. My grandfather was one of these. Who stood up to Lord Newborough. Parch.
Must see : Craig yr Undeb at Cwm y Glo - the plaque where the Union was first formed.

 
 
 
5. I Bought A Mountain.
 
What a great read. I'd love to read Gareth Wyn Jones's review of this book. The truth is, that I'm sure the locals had a bit of a laugh behind his back. Married to the formidable Esme Kirby. They put Dyffryn Mymbyr on the map. Never learnt Welsh tho' did they ?

 
 
 
6. Real Powys.
 
This book deals with my beloved Sir Drefaldwyn (Montgomeryshire) and the old counties, Radnorshire etc now swallowed up in Powys - but still unspoilt. Mike Parker has found the B roads, the back lanes. This is another slice of 'On The Road' in a Welsh style. Truly inspiring - makes you want to get on the road - makes you want to go for a cup of tea in the square in Montgomery and then visit that castle and Hen Domen ......
 

 
 
7.  The Story of Montgomeryshire
 
aka Sir Drefaldwyn - where the fields are green. I'm surprised / amazed / glad  that they have managed to avoid much of the 21st century in these parts. Still possible to go back in time. This was my favourite book as a child growing up at home in Llanfair Caereinion - loved Castell Powys, loved the old stories, just loved reading this book over and over and planning our next outing ....
 
 

 
 
8. The Man Who Went into the West
 
This is in, not only because again it's a brilliant and inspiring read, Byron Rogers is good - but we have a whole bunch of stuff about Manafon and how the Welsh language becomes more prominent with altitude - the valleys head out to England from Manafon etc  R.S Thomas and Elsi Eldridge - what a pair. I recently visited her grave at Llanfaelrhys near Rhiw.
 
 
 
9. The Old Churches of Snowdonia.
 
By Harold Hughes and Herbert L North. This is the handbook for all those old churches in Snowdonia. Expect to pay a bit for this book. Best way to find a copy is via Y Casglwr http://www.casglwr.org/
 


10. Alternative Wales. (Orkid Books and Cilgwyn Publications 1982)

Back in the 1980s post-Operation Julie - we had an influx of hippies into parts of Wales and despite the Punk motto by Jamie Reid and Malcolm McLaren of 'Never Trust a Hippie' - some of the stuff they brought with them was kind of cool. This book showcases that mentality / aspiration of an alternative lifestyle. Some of this stuff is now mainstream and some of this stuff we could probably do with more of .......
This has to be social history ..... activists and activities in Wales in the early Thatcher years.


 
I've put up 10 - could have been a Top 10 - but I might do more ......




Hen Gapel John Hughes, Herald Gymraeg 23 Ebrill 2014



 
 

Rhai blynyddoedd yn ol bellach, cofiaf gael sgwrs hefo criw o ardal Hirael ym Mangor oedd yn bryderus am ddatblygiadau tai yn Hirael ac yn benodol am golli‘r hen odynau calch ger yr hen borthladd. Awgrymais y bwyddwn yn fwy na hapus sgwennu rhywbeth ar eu rhan yn y golofn hon. Chlywais i ddim byd pellach ganddynt.

            Ond y pwynt mae’n debyg, yw fod angen i golofn fel hon, nid yn unig fod yn ddiddorol yn wythnosol, ond hefyd cael ei defnyddio i leisio barn. Felly,dyma groesawu nodyn a ddaeth drwy’r post gan Nia Rhosier o Hen Gapel John Hughes, Pontrobert. Cysylltu oedd Nia i ofyn am sylw am yr angen am dȏ newydd yn “ddi-oed” ar gyfer yr hen gapel a mae cais i’r perwyl hyn wedi ei wneud i ‘engagemutual.com’.

            Yr oll sydd angen i ni wneud fel darllenwyr yr Herald  / cefnogwyr treftadaeth Cymru yw bwrw pleidlais ar www.engagemutual/foundation ar gyfer John Hughes Memorial Chapel cyn Mai 31ain. Yr ail beth i’w wneud yw mynd draw i weld y capel wrthgwrs !

            Y tro dwetha i mi droedio llwybrau ochrau Pontrobert oedd gyda’r awdur Mike Parker ar gyfer ei lyfr ‘The Real Powys’ (Seren 2011). Ar y diwrnod hwnnw dilyn Llwybr Ann Griffiths o Pont Llogel cyn belled a Dolannog wnaeth y ddau ohonnom gan gael ein cinio ger y Capel Coffa yn Nolannog cyn dringo Allt Dolannog a’i fryngaer Celtaidd cyn gorffen ein taith yn Nolwar Fach. Ar y diwrnod hwnnw, ni chyrhaeddom Pontrobert.

 

            Rydym yn son yma am ardal y Plygain, Dyffryn Efyrnwy, ardal sydd yn wyrdd, wyrdd, wyrdd  – caeau glas, dyma Mwynder Maldwyn ar ei orau. Ym mynwent Llanfihangel yng Ngwynfa mae carreg fedd Ann Griffiths (1776-1803), Y cysylltiad wrthgwrs a John Hughes yw’r ffaith fod Ruth ei wraig, ar un adeg wedi bod yn forwyn i Ann Griffiths yn Nolwar Fach.

            Doedd Ann ddim yn cofnodi ei hemynau a mae’r diolch heddiw fod yr emynau yma wedi eu cadw ar gof a chadw yn llwyr oherwydd Ruth, hi oedd wedyn yn ail-adrodd yr emynau i’w gwr John Hughes ac ef wedyn yn eu sgwennu ar bapur. Thomas Charles (Beibl i bawb o bobl y Byd) wedyn gyhoeddodd yr emynau ym 1806.

            Ganed John Hughes yn y flwyddyn 1775 yn Y Figyn, Llanfihangel yng Ngwynfa. Er iddo fwrw ei brentisiaeth fel gwehydd dechreuodd ddysgu gan gadw ysgol yn ystod y dydd cyn ymuno a’r Methodistiaid Cafinaidd ym 1800. Dechreuodd bregethu yn yr un flwyddyn ac ym 1814 fe’i hordeinwyd yn y Bala. Bu farw ym Mhontrobert ym 1854 a fe’i claddwyd yn y fynwent gyferbyn a’r capel.

            Bu’r capel  gau ym 1865, un mlynedd ar ddeg yn unig ers marwolaeth John Hughes a’r darn bach nesa o hanes yw fod y capel wedi cael ei ddefnyddio fel gweithdy saer troliau a mae elfennau o’r hanes yma hefyd i’w gweld yn y capel hyd heddiw. Gwerthwyd y capel i brynwr preifat ym 1927 ar yr amod fod pulpud John Hughes yn cael ei gadw – mae’rpulpud yn dal yno hyd heddiw. Ar un adeg bu son fod yr Amgueddfa Werin, sef Sain Ffagan, gyda diddordeb yn y pulpud ond mae yna ddadl yn sicr, fod gwerth cadw gwrthrychau yn eu cynefin naturiol lle mae hynny yn bosib.

            Erbyn heddiw mae’r Hen Gapel yn cael ei ddefnyddio fel canolfan’ Undod ac Adnewyddiad’ a dros yr Haf, o Ddydd Mawrth hyd Ddydd Gwener, mae’r ganolfan ar agor i’r cyhoedd yn ystod y prynhawn. Bellach mae Hen Gapel John Hughes yn adeilad rhestredig Gradd II.

            Rwyf yn ymwybodol iawn dros y blynyddoedd dwetha fy mod wedi rhoi digonedd o sylw i hen Eglwysi yn y golofn hon, a hynny efallai ar draul rhoi sylw i’n capeli. Un gwahaniaeth mawr yw fod modd cael mynediad i eglwysi, hynny yw os yw’r drysau ar agor, ond nid dyna’r stori hefo’n capeli. Fel arfer mae’r drysau wedi cau.

            Mae’n rhaid fod lle i ddadla fod angen gwneud mwy o’n hen gapeli. Engraifft da iawn i chi yw Capel Newydd, Nanhoron, sef y capel anghydffurfiol hynaf yng Ngogledd Cymru, wedi ei adeiladu 1770-72. Yma mae’r seddau a’r nodweddion tu mewn wedi goroesi a mae’r llawr pridd yn gyfan. Oherwydd siap petrual y capel, fe all fod hwn yn adeilad ysgubor sydd wedi ei addasu i fod yn capel, ond heb os dyma safle arall sydd werth ei ymweld.

            Braf yw gallu cyhoeddi fod yr Ymddiriedoalethau Archaeolegol a’r Comisiwn Brenhinol wedi cofnodi y capeli hyn ar safleoedd Wê fel Coflein ac Archwilio felly cymharol hawdd yw cael hyd i wybodaeth cefndir am yr hen adeiladau yma os yw rhywun yn hyderus yn chwilota ar y Wê.

            Tarfwyd ar fy ysgrifennu ar gyfer y golofn hon, gan fy mod yn gorfod gwibio draw i’r BBC ym Mangor i gymeryd rhan mewn rhaglen drafodaeth dan ofan John Walter Jones, ar ‘Dreftadaeth’ ac yn cadw cwmni i mi yno roedd yr hanesydd Nia Powell a Dr Dafydd Roberts o’r Amgueddfa Lechi. Efallai fod hyn yn gyd ddigwyddiad, neu efallai ei fod yn arwydd fy mod yn llygad fy lle, ond ar ddiwedd y cyfweliad radio dyma Nia Powell yn dechrau son am bwysigrwydd ein capeli fel adeiladau hanesyddol – fel rhan o dreftadaeth Cymreig hanfodol.

            Rhaid oedd chwerthin, gan ddweud, “dwi yng nghanol sgwennu am Hen Gapel John Hughes” a buan iawn trodd y sgwrs at Gapel Newydd Nanhoron. ‘Zeitgeist’ ydi’r gair ynde, dyma’r amser felly i ddod a’r capeli yn ol i’r amlwg – nid cymaint fel addoldai ond fel adeiladau sydd yn aml yn hyfryd iawn o ran pensaerniaeth. Dyma chi rhywbeth sydd yn agos atom fel Cymry, yn rhan anatod o fagwraeth y rhan fwyaf ohonnom neu yn sicr rhywbeth sydd wedi ysgogi eraill i wrthryfela.

            Daw cân y Trwynau Coch i’m meddwl ‘Mynd i’r Capel Mewn Levis’, nid y datganiad mwyaf anarchaidd erioed ond rhywbeth hollol Gymreig yn sicr. Unwaith eto mae yna gysylltiad rhwng yr erthygl yma a chymaint o fy erthyglau – rhywsut neu’i gilydd mae angen i ni fel Cymry Cymraeg wneud fwy o sŵn am y petha yma yndoes !
 

           

Monday, 21 April 2014

Rock'n Roll T-Shirts. (Mainly Welsh Style).

 
Doing a bit of a spring clean through the wardrobe and thought it might be interesting to take a quick picture and document as I go.

1. 'Defaid, Skateboards & Wellies' (1987) - the first Anhrefn album on 'Worker's Playtime Records.




2. 'Dragon's Revenge' 1990 designed by Jamie Reid. Released on Crai and Probe Plus (vinyl)



3. 'Rhedeg i Paris'. This t-shirt was a Cowbois product.

 



4. 'Land of my Mothers' logo - designed by Blue Rose / V2 Records. (1996)



5. 'Popeth yn Gymraeg'  - part of the Futile Gestures / Brian Jones project



6. Rich Kids at Islington Academy 2010 - one of the best gigs I have ever been involved with. God Bless Steve New.



7. Attila the Stockbroker - a great supporter of Welsh music and a huge Datblygu fan.



8. Dead Kennedy's - No More Censorship - Jello Biafra was a partner in Worker's Playtime / Upright Records.


9. Newtown Neurotics - Attila's mates from Harlow and a band that gave Anhrefn many a support slot over the years.


10. Traddodiad Ofnus - Mark Lugg's screenprints.




11. Nyah Fearties - from Kilmarnock - our Celtic soul / punk brothers. "Wariars" as we say in Welsh !



12. Big Leaves - one of the best post-Cool Cymru Welsh bands - must have seen them live over 50 times and always enjoyed them. They should reform !!!!




13. Fflaps - see Top 50 Un-sung Welsh Heroes on this Blog.



14. Canol Caled - Welsh language hardcore punk band - I produced their single with Gorwel Owen up at Studio Ofn.



15. Paradise Garage - cool punky shop in Cardiff early 80's - got this shirt at the shop in 1980 - gave it to my girlfriend (Nest) she always looked better in it than me.



16. Andrew O'Toole (Welsh Designer) did some stuff for Hen Wlad Fy Mamau (LOMM)



17. 'Rock Against The Rich' - tour T-shirt 1988 with Joe Strummer and One Style - I notice from Ian Bone's tweets that there may be more Rock Against The Rich gigs later this year.

 
 
18. Sgrech - early 80's - Welsh pop magazine, not quite fanzine - mentioned in my Top 50 un-sung Welsh Heroes Blog.
 








Saturday, 19 April 2014

Megalithic Structure West of Castell Dolbadarn.

I visited this site on Friday, I had been told about it, but had never been up to see the stones. Admittedly it did look like the remains of a burial chamber but I have never heard anyone discuss this site seriously. Not sure what I think ?

The site is on top of the small rocky hillock alongside the footpath from the rear of the Victoria Hotel over to Castell Dolbadarn.
 


 
 
The information below is what is up on the Archwilio website http://www.cofiadurcahcymru.org.uk/arch/gat/english/gat_interface.html
 
 
Gwynedd Archaeological Trust
Regional Historic Environment Record

Megalithic Structure, W of Dolbadarn Castle

Primary Reference Number (PRN) : 4053
Trust : Gwynedd
Site Type : CHAMBERED TOMB
Period : Early Medieval
Community : Llanberis
NGR : SH58465974
Legal Protection :

Summary :


Description :
A peculiar megalithic structure standing on low hillock, W of Dolbadarn Castle. Consists of 2 large orthostatic slabs set parallel approx. 3.0m apart, apparently forming 2 sides of a square structure, which has low pillars of varying size at each corner. Those at the SE and NW have fallen. There are numerous other large blocks scattered around, and the whole area is raised approx. 0.5m above the surrounding hillside.

Seems an unlikely Neolithic site and probably too crude to be a Victorian folly, although this is a possibility.

Resembles strongly rectangular structures either huts, tombs or shrines found at a number of Irish monastic sites and it would therefore be of early Christian date.

There is a local tradition of St. Padarn inhabiting a monastic cell in this area. <1> <2>

Sources :
Crew, P. , 1975 , Archaeology in Wales , <1>
Ordnance Survey , 1980 , SH55NE 22 , <2>
Johnson, B. V. , 1981 , PRN 4053 , <3>

Friday, 18 April 2014

Hotel 70° @ Mostyn Rambling Thoughts.


I've just put my thoughts (rambling) together for Herald Gymraeg 30th April. Not a review as such but an encouragement to visit Hotel 70° at Mostyn.
To be honest at the moment I am totally obsessed with the writings of  Cledwyn Hughes and his book 'A Wanderer in North Wales' (Phoenix House London, 1949). Hughes has a seemingly total disregard for the structure of sentences. His words are strung together as non sentences. They are meaningful short bursts of words, Quite brilliant, almost in a cut-up style. That thing of Bowie cutting up sentences to create song lyrics.

What 'A Wanderer in North Wales'  does though, is inspire and make you want to explore ....

Somehow this all makes sense when you visit Hotel 70°  - so all will be revealed in my non-review in the Herald on the 30th April. It's just the introduction to Anarchy in the UK  "get off your arse" and get down to the Mostyn - simple.

I bought Bedwyr's book 'Bedwyr, I Think I Missed Your Performance’, it was signed and I collect (things).

In the book is the following quote : What post-punk was for punk, bards were for druids” . I am now a Bedwyr Williams fan. Actually, I probably already was - on the basis of 'The Bard'.

So check all this stuff out :

http://www.museumwales.ac.uk/art/online/?action=show_item&item=1154

The Hotel 70° is long gone of course :

http://www.28dayslater.co.uk/forums/leisure-sites/3396-hotel-70-degrees-n-wales.html

http://downloads.bbc.co.uk/wales/archive/bbc-north-west-wales-colwyn-bay-hotel-70-degrees-history.pdf

I tweeted recently that Wales is an exciting place, culturally. I'd just seen Andy Kershaw's live show. This and more went into a Herald piece on the 16th April about Cultural Reference Points
http://rhysmwyn.blogspot.co.uk/2014/04/yn-saesneg-cultural-reference-point.html

So along with Kershaw (who performed in Wales) the others (all Welsh) I suggested were cultural bringers of sunshine, and they make (indirectly or directly) the Welsh language not only cool but sexy, vibrant, vital, today, a whole bunch of things .... just bless them, simple.

They are Ani Saunders, Gareth Wyn Jones, Rhian Blythe and the Young Welsh Artists at Coleg Menai .........

for pics and links go into the Blog  on cultural reference points

So a lot of this has nothing to do with Hotel 70° but it's all part of the wanderings of an imaginary chairman through North Wales........ Bedwyr Williams is another bringer of cultural sunshine - go see that film !


The opening at Mostyn 17.04.14.






 

 



Wednesday, 16 April 2014

Yn Saesneg 'Cultural Reference Point' Herald Gymraeg 16 Ebrill 2014.


 

Mae ’di bod yn wythnos o chwilio am ffon fesur, ffon fesur ddiwylliannol, i drio gwneud rhyw fath o synnwyr o bethau. Yn Saesneg mae hyn ddigon hawdd, mi fydda rhywun yn son am ‘cultural reference point’, felly dyma rwy’n olygu hefo fy ffon fesur,  ac yn y cyd-destyn ehangach mi fydda rhywun yn gwybod yn union beth yw, a lle mae’r cerrig milltir, beth sy’n dda a beth sy’n wael.

            Does dim dwy waith i mi gael wythnos hynod ddiwylliannol, gan gychwyn yn gwarndo ar David Dawson (Herald Gymraeg 9 Ebrill) yn son am Lucien Freud. Beth bynnag eich barn am waith Freud, fel un o artistiaid mwyaf dylanwadol yr Ugeinfed Ganrif, mae’r ffon fesur yn amlwg. Ychydig ddyddiau wedyn rwyf yn y gynulleidfa yn Neuadd Dwyfor, Pwllheli, ddigon agos i lle ganwyd Dawson, yn gwylio perfformiad Theatr Bara Caws ‘Dros y Top’.

            Does dim dwy waith fod sioeau Bara Caws o hyd yn dda, yn hawdd i’w gwylio. Pawb yn hapus. Ond beth yw’r ffon fesur, petae rhaid i mi adolygu’r noson, beth fyddwn yn ei ddweud ?  Rhaid cael mwy na, “mae nhw’n sioeau da”. Rhian Blythe oedd yn serenu ar y llwyfan, yn symud yn urddasol a’i gwyneb / ystumiau yn cyfleu yr angenrheidiol. Doedd hi ddim yn gorfod gor-actio yn y dull traddodiadol Cymraeg . Ond beth yw’r ffon fesur meddyliais ar gyfer y ddawnus Blythe ?
 

 

 
 

            Fe’m atgoffwyd o’r model, Sara Stockbridge, ‘muse’ Vivienne Westwood yn ol yn yr 80au. Un o’r merched deliaf (naturiol) erioed, roedd Stockbridge hefyd yn hynod ddeallus a mae hi bellach yn awdures ar nofelau Fictoraidd fel ‘Cross My Palm’. Byddai Blythe yn fodel gwych i Westwood meddyliais, dyna’r ffon fesur cyntaf ddaeth i’m meddwl yn Neuadd Dwyfor. Dwi rioed di clywed am Gymraes yn gweithio hefo Westwood.
 
 

Yr ail ffon fesur, oedd - byddai Ani Saunders, hi sydd yn gyfrifol am luniau cardifftothesee.com, yn un da i dynnu lluniau Blythe – dal y cymeriad mewn ffyrdd anghyffredin. Dwi’n dychwelyd yn rheolaidd at ffotograffau rhyfeddol Saunders. Gyda llaw /gyferbyn a Neuadd Dwyfor mae man geni Cynan – ewch i weld y gofeb.
 


            Os yw cardifftothesee.com a Sara Stockbridge yn rhoi rhyw syniad o beth yw beth, methiant llwyr fu trio prosesu’r boi sydd yn gweiddi ar Radio Cymru yn y prynhawn. Fel petae’r troellwr wedi cael amphetamins drwg, synnau teirw, dyma ‘Crymych FM’ yn y gwely hefo Alan Partridge. Does dim ffon fesur ar gyfer hyn, (wel heblaw Alan Partridge ar Crymych FM).
 

Os oes angen engraifft o sut i gyfleu’r Byd amaethyddol mewn ffordd ddiddorol a pherthsnasol pwy well na’r ffarmwr sy’n trydar, Gareth Wyn Jones. Hyd yn oed fel llysieuydd roeddwn yn cytuno a Gareth ar ‘The Hill Farm’ BBC 1 Wales, pan awgrymodd fod angen i’r archfarchnadoedd werthu cynnrych lleol – mi brynaf gynnyrch gardd ei wraig Rhian a chroeso, ond anghofiwch y cig i mi !

Gyda cefndir trawiadol tirwedd hanesyddol y Carneddau byddai’n anodd i hon fod yn raglen wael ond mae Gareth wirioneddol yn deall y Byd teledu. Mae’n gyfathrebwr naturiol, yn olygus, yn ddoniol ond yn bwysicach na dim – mae’n mynegi barn – mae ei angerdd yn amlwg. Dawn Gareth bob amser yw gosod ei waith o fewn cyd-destyn ehangach – mae hyn yn wleidyddol a mae hyn y bwysig ! Sgwn’i os yw S4C yn sylweddoli y cyfle mae nhw di golli i gael hyn yn Gymraeg ?

Artsitiad ifanc, ail flwyddyn, Coleg Menai sydd yn cael eu harddangos yn Oriel Galeri, Caernarfon ar hyn o bryd. Ewch draw, mae dehongliad Sadie Williams o gysylltiad Caernarfon a Phatagonia – sef y cyfarfod cychwynnol hwnnw yng Nghapel Engedi, Stryd Newydd ym 1856 – ymhlith y darnau mwyaf diddorol.

 
 

Fe gysylltodd yr arlunwraig Sian Owen ar Facebook o flaen llaw i wneud yn siwr fy mod am ddod draw i’r agoriad, felly dyma roi sylw iddi am ei hymdrech i hyrwyddo ei chelf. Cafodd Sian gyngor o fath gan Dewi Prysor mae’n debyg cyn creu ‘byrddau’ crwn, cyfryngau cymysg sy’n ymdrin a’r Mabinogi. Celf cysyniadol sydd yma ar y cyfan, yn ymwneud a Mon a Chaernarfon.  A’r ffon fesur ?  Mae angen gwthio dipyn mwy ar y ffiniau, neu oleiaf ail wrando ar ddarlithoedd Reith y BBC, gan Grayson Perry. Rhaid gwneud fwy o swn !

Y diweddglo i’r daith-antur ddiwylliannol oedd mynychu sioe / sgwrs ‘The Adventures of Andy Kershaw’ yn y Magic Lantern yn Nhywyn, Sir Feirionnydd. Fe ddywedodd y darlledwr Kershaw sawl peth hollol, hollol berthnasol (doedd o ddim yn son am y cyd-destyn Cymreig wrthreswm, ond …..). Un, oedd fod cyfrifoldeb ar y BBC i fod yn ‘broadcaster’ nid ‘narrowcaster’. Yn ail, wrth hel atgofion am y diweddar John Walters, cynhyrchydd John Peel a Kershaw, dyfynnodd Walters yn dadlau hefo’r siwts a’r biwrocratiaid mae cyfrifoldeb y BBC oedd “nid cyflwyno i’r gynulleidfa yr hyn oeddynt eisiau ond i gyflwyno deunydd nad oeddynt yn gwybod fod ei eisiau arnynt”.
 

Mae yna wers yma yn rhywle yndoes ?  Piti na roddwyd ‘comps’ gan y trefnwyr i Ian Jones, S4C a Betsan Powys, Radio Cymru a’r siwts sydd yn penderfynnu “fod y bobl eisiau beth mae’r bobl yn ei gael” chwedl Paul Weller. Petae Kershaw yn Gymro Cymraeg byddai rhaid ymestyn hyd y ffon fesur.  Siaradodd am dros ddwy awr a hanner heb i neb wingo yn eu seddau na edrych ar eu wats – nid cymaint rhyfeddol ond hanfodol.

Wrth drafod diwylliant, y ffyn mesur sydd gennyf yw Janet Street Porter yn yr Independent neu Paul Morley ar BBC 2, Grayson Perry ar y Reith neu, ac er gwaethau ei holl ffaeleddau, Julie Burchill yn dweud ei dweud. Felly bydded mwy  o Gareth Wyn Jones, mwy o Rhian Blythe, mwy o Ani Saunders – y rhai sydd yn rhoi lliw ar y canfas, yn dod a’r haul i mewn drwy’r ffenestr, yn rhoi gwen ar wyneb - diolch byth amdanynt ac os cewch gyfle i weld sioe Kershaw ewch !